Vegan woordenlijst

Deze woordenlijst van het veganisme legt begrippen uit die je vaak tegenkomt in gesprekken over veganisme, vegan eten en dierethiek. Ingrediënten van dierlijke oorsprong worden uitgebreider besproken in verborgen dierlijke ingrediënten.

A

Abolitionisme – In de dierethiek het standpunt dat het gebruik van dieren helemaal moet stoppen in plaats van alleen gereguleerd te worden. Wordt vooral in verband gebracht met de rechtsgeleerde Gary Francione.

Ahimsa – Een Sanskrietterm die geweldloosheid of niet-schaden betekent. Het begrip staat centraal in het jaïnisme, het boeddhisme en het hindoeïsme en wordt vaak genoemd als inspiratie voor vegetarische en vegan voeding.

Aquafaba – Het vocht van gekookte kikkererwten of andere peulvruchten, gebruikt als vervanger van eiwit (van het ei). Zie aquafaba.

B

Bio-industrie – Intensieve veehouderij waarbij grote aantallen dieren op beperkte ruimte worden gehouden. Zie bio-industrie.

C

Carnisme – Een term die de psycholoog Melanie Joy heeft bedacht voor het geloofssysteem dat mensen conditioneert om bepaalde dieren te eten.

Caseïne – Een eiwit uit melk dat in sommige kazen en bewerkte producten wordt gebruikt, ook in sommige producten met het etiket ‘zuivelvrij’.

D

Dieetveganist – Iemand die vegan eet zonder de vegan principes per se ook toe te passen op kleding, cosmetica of andere gebieden.

Dierenrechten – Het standpunt dat dieren morele rechten hebben, zoals het recht om niet als bezit te worden gebruikt, die gerespecteerd moeten worden ongeacht wat het de mens oplevert.

Dierenwelzijn – Een benadering die draait om het welzijn van dieren die onder de zorg van mensen leven, en die het gebruik van dieren over het algemeen accepteert zolang het lijden zo klein mogelijk wordt gehouden.

Dierproefvrij (cruelty-free) – Beschrijft producten die niet op dieren zijn getest. Dierproefvrije producten zijn niet per se vegan. Zie dierproefvrije cosmetica en vegan certificeringen en labels.

E

Edelgistvlokken – Gedeactiveerde gist met een hartige, kaasachtige smaak, vaak verrijkt met vitamine B12. Zie edelgistvlokken.

Ethisch veganist – Iemand die om morele redenen op alle gebieden van het leven dierlijke producten vermijdt. Zie ethisch veganisme.

F

Flexitariër – Iemand die voornamelijk plantaardig eet, maar af en toe vlees of vis eet.

Freegan – Iemand die eten en spullen gebruikt die anders zouden worden weggegooid, soms ook dierlijke producten, als protest tegen verspilling.

G

Gelatine – Een geleermiddel gemaakt van dierenhuid, botten en bindweefsel, dat je vindt in sommige snoepjes, desserts en capsules. Plantaardige alternatieven zijn onder meer agar en pectine.

H

Honing – Wordt door bijen gemaakt en door de meeste veganisten vermeden omdat het een dierlijk product is.

K

Karmijn – Een rode kleurstof, ook cochenille of E120 genoemd, gemaakt van fijngemalen schildluizen.

L

Lacto-ovovegetariër – Een vegetariër die zuivel en eieren eet.

Lanoline – Een was uit schapenwol, gebruikt in cosmetica en als bron van sommige supplementen met vitamine D3.

P

Pescotariër – Iemand die vis en zeevruchten eet, maar geen ander vlees.

Plantaardig (plant-based) – Beschrijft een voedingspatroon of product dat voornamelijk of volledig uit planten bestaat. Zie plantaardig vs. vegan.

R

Rauwe veganist (raw vegan) – Een veganist die voornamelijk of uitsluitend ongekookt voedsel eet, meestal gedefinieerd als voedsel dat niet boven een bepaalde temperatuur is verhit.

Reducetariër – Iemand die zijn consumptie van dierlijke producten wil verminderen in plaats van helemaal schrappen.

S

Schellak – Een hars die wordt afgescheiden door de lakschildluis, gebruikt als glanslaag op sommige snoepjes, fruit en pillen.

Seitan – Een eiwitrijk voedingsmiddel gemaakt van tarwegluten. Zie seitan.

Speciësisme – Discriminatie op basis van soort. Zie speciësisme.

T

Tempeh – Een gefermenteerd sojaproduct dat oorspronkelijk uit Indonesië komt. Zie tempeh.

Tofu – Sojawrongel, gemaakt door sojamelk te laten stremmen. Zie tofu.

TVP – Textured vegetable protein (getextureerd plantaardig eiwit), een gedroogde vleesvervanger die meestal wordt gemaakt van ontvet sojameel.

V

V-Label – Een Europees keurmerk voor vegan en vegetarische producten. Zie vegan certificeringen en labels.

Veganist – Iemand die dierlijke producten vermijdt voor zover dat mogelijk en praktisch haalbaar is. Zie veganisme.

Veganuary – Een campagne en non-profitorganisatie die mensen aanmoedigt om in januari vegan eten te proberen. Zie Veganuary.

Vegetariër – Iemand die geen vlees, gevogelte of vis eet. De meeste vegetariërs eten wel zuivel en eieren.

Vislijm (isinglass) – Een stof uit de zwemblaas van vissen, die van oudsher wordt gebruikt om sommige wijnen en bieren te klaren. Zie vegan wijn en bier.

W

Wei – Het vloeibare bijproduct van de kaasbereiding, gebruikt als ingrediënt en in eiwitpoeders.

Whole food plant-based (WFPB) – Een voedingspatroon op basis van zo min mogelijk bewerkte plantaardige producten, vaak met weinig toegevoegde olie, suiker en zout.

Zie ook

• Geschiedenis van het veganisme
• Vegan worden